Weekendoverpeinzing: Vormgeven binnen een gegeven vorm

Moderne CMS omgevingen bieden vaak talloze templates of themes waarbinnen de look&feel van een website kan worden gemaakt. Templates en themes zijn er in talloze variaties voor elk CMS. Gratis en betaalde versies met al dan niet vele mogelijkheden om het uiterlijk van de site aan te passen.

Deze templates of themes zijn al dan niet gemaakt door professionele vormgevers, hetgeen het speelveld op dit gebied heel breed maakt van ‘bijna niet bruikbaar’ tot ‘zeer geavanceerd’ via eigentijds, klassiek, modern, hip en alles wat vormgevingstechnisch maar mogelijk is. Het proces om een template of theme te kiezen is afhankelijk van de route die een opdrachtgever in de keten kiest. Daarnaast is die keuze niet alléén een vormgevingsaspect, hetgeen door traditionele vormgever die hiervoor worden gevraagd, wel vaak wordt verondersteld.

Vormgeven voor het web is een vakgebied welke uit meerdere onderdelen bestaat en soms zelfs niet eens door één persoon wordt bepaald of gedaan. Natuurlijk zijn kleurstellingen, logogebruik en de keuze van bijvoorbeeld lettertypen traditionele uitgangspunten die ook gelden voor printproducten. Het eerste verschil treedt al op bij de indeling van een website. Het gebruik van kolommen, de verschillen van homepage ten opzichte van achterliggende pagina’s zijn nog maar het begin. De algehele indeling van de site, dus inhoudsindeling, maar ook de navigatiestructuur zijn nog steeds betrekkelijk nieuwe vakgebieden, waarin met name de laatste jaren veel kennis en kunde is opgedaan door zogenaamde user-interface specialisten. Dergelijke kennis heeft veel meer te maken met de ‘eye-movements’ van de gebruiker van website, dan met de kennis van kleur, lettertypen en vormgeving.

Applicatie ontwikkelaars en in het bijzonder user-interface designers besteden veel tijd aan de indeling van de menustructuur van een applicatie. Een moderne CMS gestuurde website is te vergelijken met de bouw van een applicatie. De indeling moet vooral logisch en vriendelijk zijn. Vormgevers van templates en themes houden vaak al rekening met al die eigenschappen. Dat is goed te merken, maar de keerzijde is dat de vrijheid van een ‘gewone’ vormgever daarbinnen nog wel eens beperkt kan worden. En dat kan afhankelijk van de opdrachtgever nog wel eens tot lastige situatie leiden. Is een template of theme nu voor 80% bepaald door de ontwikkelaar en kan de vormgever de laatste 20% invullen of is het omgekeerd? Wat is jouw mening?

Vormgevers die van linksboven tot rechtsonder elke pixel willen bepalen, moeten hun opdrachtgever duidelijk maken dat ze daarmee voorbij gaan aan oplossingen die mogelijk al voor 80% invulling kunnen geven aan die wensen. Dat vormgevers het misschien niet altijd even leuk vinden ‘slechts’ die laatste 20% in te vullen, is vooral een emotioneel gegeven, welke nogal wat geld kan kosten. Als je dat als opdrachtgever niet weet, dan kunnen de kosten voor vormgeving nog wel eens onbedoeld hoog uitvallen.

Nee, lang niet elk template of theme is fraai. En lang net alle gratis of betaalde exemplaren bieden volop de mogelijkheden die laatste 20% echt met alle vrijheid in te vullen. Dus ook het kiezen van de basisvormgeving kost tijd en dus geld. Maar ze zijn er altijd, de oplossingen die inderdaad de vormgever laten vormgeven binnen een gegeven vorm. En dat verandert dus ook het vak van de vormgever die nog altijd denkt vanuit een leeg vel papier. Voor het web gelden andere uitgangspunten.

5 Comments

  1. Henk Gianotten op 13 september 2011 om 00:55

    Beste Peter,
    je slaat de spijker op zijn kop. Petr van Blokland (van Studio van Blokland & Mens, Delft) is een begenadigd ontwerper, programmeur, docent en columnist. Hij schreef onlangs een fantastische bijdrage over de betrokkenheid van (typo)grafische ontwerpers bij techniek. Het stond in het clubblad van BNO Vormberichten. Ik spoor het op en meld me dan.
    groet,
    Henk



    • Peter Luit op 14 september 2011 om 07:07

      Hoi Henk,

      Dank voor je reactie. Ik werd onlangs geconfronteerd met de rollen in de keten van creatie, vormgeving en uitvoering in een webproject. Heel grappig om dan te beleven, wie welke positie opeist. Maar vooral ingegeven door de traditionele rollen die men vanuit het verleden had en dus in sommige gevallen niet meer passen in het nieuwe denken…..

      Peter



  2. Edith op 1 november 2011 om 11:30

    Goed artikel. Maarrr… vakmanschap is ook meesterschap.
    Ik vind het nl tevens een verarming dat dit soort prefab-ontwerp (al dan niet -flink- aangepast) de dienst uit maakt/gaat maken. Gelukkig zijn er ook nog opdrachtgevers die de meerwaarde van maatwerk inzien.
    Als je iets dergelijks bedenkt in print, zeg bijv voor jaarverslagen, dan zou je vierkant uitgelachen worden. Daar is het (gelukkig) nog “normaal” dat men waarde hecht aan zaken als een uitgekiende typografie, de juiste balans op de pagina (marges, regelafstanden, etc) en aansluiten op aan liggende stijl qua uitstraling. Al is het een special.
    Nu zie je vaak (enorme) stijlbreuk in print en offline. Maatwerk vs template. Het is in mijn ogen belangrijk om bij alle communicatie eenduidig toe naar buiten te treden. De huisstijl, maar vooral de algehele uitstraling van een bedrijf, persoon, product of dienst wordt er alleen maar krachtiger en professioneler op.



  3. Edith op 1 november 2011 om 11:32

    Ben overigens wel benieuwd naar het artikel waar Henk aan refereert. Wil je mij dat tzt doorpassen?



  4. Peter Luit op 1 november 2011 om 12:14

    @Edith: helemaal mee eens, maar er zijn ook financieel economische wetmatigheden die het kiezen voor een template, al dan niet aangepast, in vele situaties zouden kunnen rechtvaardigen. Natuurlijk is ook hier weer veel verschil in kwaliteit. Een template van een echte ontwerper biedt wel degelijk meerwaarde waarbinnen je zelf – al dan niet als ontwerper – zelf variaties op kunt bedenken/realiseren.